HİPER VE GROSSMARKETLERİN HAKSIZ REKABETİ

Sorun 1 : Esnaf ve Sanatkarlarımızın önemli bir sorunu, genelde hiper ve grosmarket olarak isimlendirilen büyük mağazaların haksız ve insafsız rekabetidir.

Çözüm Önerisi : Hiper ve grosmarket olarak isimlendirilen büyük mağazaların kent merkezlerinde kurulmaları ve faaliyet göstermeleri önlenmelidir.Bu konuda Türkiye Bakkallar ve Bayiler Federasyonumuzca Avrupa Birliği normları göz önünde bulundurularak hazırlanan ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’na sunulan Perakende Ticaret ile Esnaf ve Sanatkarlık Hizmetlerinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun Tasarısı Taslağı’nın yasalaşması için çalışmalar yapılmalıdır.

SOSYAL GÜVENLİK İLE İLGİLİ SORUNLAR

Sorun 1: İlimizde yaklaşık 50.000 bağ-kurlu esnaf ve sanatkarlarımız bulunmaktadır. Bunlardan 25.000’i prim borçlusu olduğu için aylık primlerini de ödeyememekte, bu nedenle sağlık hizmetinden faydalanamamaktadır.  

Çözüm Önerisi : Devletin yatırımları ve istihdamı teşviki için çıkarmış olduğu 5084 sayılı Teşvik Yasasının benzerini Bölge esnaf ve sanatkarları için çıkarması gerekmektedir. Bu düzenleme ile, Bölge esnaf ve sanatkarlarının biriken bağ-kur ve SSK prim borçları faizsiz olarak uzun vadelerde tahsil edilmeli, bağ-kur ve ssk primlerinde en az % 50 devlet desteği sağlanmalıdır.

Sorun 2: Mevcut uygulamaya göre;  emekli olduktan sonra  çalışmaya devam eden esnaf ve sanatkarların  aldıkları yaşlılık aylıklarından %10 oranında   Sosyal Güvenlik Destek Primi kesilmektedir. Bu oran, yürürlüğü 1 Ocak 2008 tarihine ertelenen 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu  %33,5 olarak  artırılmış,  Anayasa Mahkemesi ise bu düzenlemeyi; “bu katkının adil ve ölçülü olması  gerekir”  gerekçesiyle Bağ-Kur’lu sigortalılar yönünden iptal etmiştir.   Adaletsiz olduğu en üst yargı kararına bağlanmış bulunan sosyal güvenlik destek primi uygulaması, 5510 sayılı Yasa Taslağında %34,5 tekrar yükseltilmiştir. 

Çözüm Önerisi: 5510 sayılı Yasada yapılacak düzenlemede; sosyal güvenlik destek primi uygulaması esnaf ve sanatkarlar yönünden tamamen kaldırılmalıdır.

Sorun 3: Esnaf ve sanatkarların önemli bir diğer sorunu ise;  işçi ve memurlardan farklı olarak, prim borçları olduğu  dönemlerde kendilerine ve  bakmakla yükümlü oldukları eş, çocuk ve ana babalarına sağlık hizmeti verilmemesidir.

Çözüm Önerisi: Prim borcunun tahsil edilmesi,  sosyal güvenlik kurumlarının görevi olduğuna göre,  sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkı,  prim borcu ile ilişkilendirilmemelidir. Anayasada düzenlenen haklardan olan “Yaşam Hakkı” bütün temel haklardan daha üstün olduğundan prim borcu bulunan  sigortalılar da  mutlaka sağlık hizmetinden faydalandırılmalıdır.

MESLEKİ EĞİTİM İLE İLGİLİ SORUNLAR

Sorun 1: 3308 sayılı Kanunun çıraklık eğitimi uygulama kapsamında olan meslek dallarında işyeri açan esnaf-sanatkarlardan ustalık belgesi aranırken, TOBB üyelerinden aranmamaktadır.

Çözüm Önerisi: 3308 sayılı Kanunun ustalık belgesi aranması ile ilgili 30 uncu maddesini geçersiz hale getirerek esnaf-sanatkarlar ile TOBB üyeleri arasında haksız rekabete ve üye kaydetme karışıklığına sebep olan 5174 sayılı TOBB Kanununun 102. maddesi iptal edilmelidir.

Sorun 2: Fen adamı diye adlandırılan kalfa, usta, teknisyen ve tekniker statüsündeki üye esnaf ve sanatkarları, görev, unvan ve yetkilerine ilişkin alt yasal düzenlemelerin yapılmamış olmasından dolayı mağdur olmaktadır.

Çözüm Önerisi: Fen adamlarının görev, unvan ve yetkilerini düzenleyecek olan yönetmelikler en kısa zamanda ilgili tarafların katılımıyla hazırlanmalı ve yürürlüğe sokulmalıdır.

FİNANSMAN İLE İLGİLİ SORUNLAR

Sorun 1 : Türkiye Halk Bankası esnaf kredilerinden başka hiçbir devlet yardımından faydalanamayan esnaf ve sanatkarlar Halk Bankasının özelleştirilmesinden sonra önemli bir kamu desteğinden mahrum kalacaktır.

Çözüm Önerisi : Rekabetçi bir ortamda faaliyetlerini sürdüren esnaf ve sanatkarlara finansman açısından devlet desteği sürdürülmeli, bu kesimin yapısına uygun yeni kredi ve teşvik sistemlerinin yürürlüğe girmesi sağlanmalıdır.

Sorun 3 : Esnaf ve sanatkarlarımıza kooperatifler aracılığıyla kullandırılan kredilerde, ilimizden başka hiçbir ilde olmayan en az dört memur kefil istenmesi uygulaması kredi alınmasını imkansız hale getirmiştir.

Çözüm Önerisi : Memur kefil istenmesi uygulanmasına son verilmeli, esnafın kefaleti kabul edilmelidir.

Sorun 4   : Bölge Esnaf ve Sanatkarlarımız 15-20 yıldır bölgede yaşanan çatışma ortamı ve geçmiş  yıllarda yaşanan krizlerden dolayı oldukça sıkıntılar yaşamıştır. Bir çok esnaf ve sanatkarımız finansman sorunları nedeniyle işyerlerini kapatmış, işyerlerini kapatmak zorunda kalan esnaf ve sanatkarlarımızın sayısı günden güne artmaktadır.

Çözüm Önerisi : Bölgemizde faaliyet gösteren ve yeni işyeri açacak olan esnaf ve sanatkarlarımıza 5084 sayılı teşvik yasasının benzeri olarak çıkarılacak olan bir yasa ile; sıfır faizli, uzun vadeli kredi imkanı sağlanmalıdır. 

 VERGİ MEVZUATINDAN KAYNAKLANAN SORUNLAR

Sorun 1 : Esnaf ve sanatkarlarımızın vergi uygulamalarından kaynaklanan sorunlarının başında yüksek vergi oranları gelmektedir. Son yıllarda, vergilendirme politikası, dolaylı vergilere ağırlığın verildiği, doğrudan vergilerin daha az önemsendiği bir gelişme göstermektedir. Esnaf ve sanatkarlarımız, 28 çeşit vergi ve harç ödemektedirler. Bu vergi ve harçlara sosyal güvenlik primi yükü de ilave edildiğinde, esnaf ve sanatkarlarımız altından kalkamayacak bir dolaylı vergi ve prim yüküne rağmen ayakta kalma mücadelesi vermektedirler.

Çözüm Önerisi : Dolaylı vergilerin ve sosyal güvenlik primlerinin azaltılması halinde, hem esnaf ve sanatkarlarımızın mali yükü hafifleyecek, hem de vatandaşlarımızın alım gücünün yükselmesiyle beraber ekonomide bir canlanma ortaya çıkacaktır. Sonuçta, dolaylı vergilerin toplam vergiler içindeki payının azalmasına rağmen, gelir üzerinden alınan vergilerin artmasıyla toplam vergi gelirlerinde de bir artış görülecektir.

Sorun 2 :      Bölge Esnaf ve Sanatkarlarımız 15-20 yıldır bölgede yaşanan çatışma ortamı ve geçmiş  yıllarda yaşanan krizlerden dolayı oldukça sıkıntılar yaşamıştır. Bir çok esnaf ve sanatkarımız vergi yükü altında ezilmiştir. Halen binlerce esnaf ve sanatkarlarımızın vergi dairelerine borcu bulunmaktadır.  

Çözüm Önerisi : Bölgemizde faaliyet gösteren esnaf ve sanatkarlarımıza 5084 sayılı teşvik yasasının benzeri olarak çıkarılacak olan bir yasa ile; vergi borçlarının gecikme zamları af edilmeli borçları, takside bağlanmalı, ödenecek vergilerde en az % 50 devlet desteği sağlanmalıdır.

Sorun 3 : 4369 sayılı Kanunla getirilen ve 1999 yılından bu yana uygulanan basit usulde vergilendirme sisteminin devamı, esnaf ve sanatkarlarımız için son derece önemlidir.

Çözüm Önerisi : Basit usul uygulaması, vergilendirme ile ilgili ödevlerini yerine getirmeleri açısından esnaf ve sanatkarlarımızın maliyetlerini azaltan oldukça önemli bir uygulamadır ve aynen devam ettirilmesi gerekmektedir.

Sorun 4 : Bilindiği gibi, 1 Ocak 2008 tarihinden itibaren uygulanmak üzere, ücretli çalışanlar için asgari geçim indirimi sistemi gelir vergisi kanunumuza getirilmiştir.

Çözüm Önerisi : Asgari geçim indirimi uygulamasının, başta esnaf ve sanatkarlarımız olmak üzere tüm gelir vergisi mükelleflerini kapsaması, çağdaş bir vergilendirme sisteminin gereğidir.

MEVZUATTAN KAYNAKLANAN SORUNLAR

Sorun 1:  5362 Sayılı Kanunun  “Resmî ve özel kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 13üncü maddesinde yer alan “Resmî ve özel kuruluşlarca, tacir ve sanayiciden meslekî faaliyetleri ile ilgili olarak istenilen ve 18.5.2004 tarihli ve 5174 sayılı Kanunun 26 ncı maddesinde öngörülen belgeler, esnaf ve sanatkârlar için mensup oldukları oda tarafından düzenlenir ve verilir.” hükmü bir çok kamu kurum kuruluşlarınca uygulanmamaktadır.

Çözüm Önerisi: Tüccar ve sanayicilerden istenen ve ticaret sicili ve/veya ticaret ve/veya sanayi odalarınca düzenlenen belgelerin muadili olarak esnaf ve sanatkar sicil müdürlükleri ve/veya meslek odalarından aldıkları belgeler kabul görmelidir.

Sorun 2: Türk Ticaret Kanunu’nda 2003 yılında yapılan değişiklik ile esnaf ve sanatkarların yıl sonu defter tasdiklerinde noterler tarafından sicil tasdiknamesi istenilmesine ilişkin zorunluluk kaldırılmıştır. Bu da esnaf ve sanatkarlarımızı kayıt dışı faaliyette bulunmaya itmektedir.

Çözüm Önerisi : 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanununa veya Türk Ticaret Kanunu Tasarısına esnaf ve sanatkarların yıl sonu defter tasdiklerinde sicil tasdiknamesi istenilmesine ilişkin hüküm eklenmelidir.

Sorun 3 : Gıda mevzuatı hazırlanması çalışmaları kapsamında oluşturulan taslaklarda ülke şartları ve gerçekleri göz önüne alınmamakta, gıda alanında faaliyet gösteren esnaf ve sanatkarların mağduriyetine neden olunmaktadır.

Çözüm Önerisi: Gıda mevzuatında, getirilen yükümlülükler ve uygulanacak cezai hükümlerde işletme büyüklüklerini esas alan düzenlemeler getirilmelidir.

Sorun 4 : Gıda mevzuatında ustalık belgesine sahip kişilerin sorumlu yönetici olabilmelerini sağlayan düzenlemenin yürürlüğünün durdurulması sonucunda, çok küçük işletmelere ön lisans, lisans ve lisansüstü düzeyde eğitim görmüş kişileri istihdam etme zorunluluğu getirilmektedir.

Çözüm Önerisi: Gıda mevzuatında ustalık belgesine sahip esnaf ve sanatkarların küçük işletmelerde sorumlu müdür olmalarının önündeki engeller kaldırılmalıdır.

AB VE DIŞ İLİŞKİLER KONUSUNDAKİ SORUNLAR

Sorun 1 : Ticari amaç kapsamında işlerini geliştirmek ve yeni işbirlikleri kurmak üzere yurt dışına çıkacak esnaf- sanatkar ve teşkilat yöneticileri vize almada zorluk yaşamaktadır.

Çözüm Önerisi: Bu konuda yabancı ülke Elçilikleri ile gereken görüşmelerin gerçekleştirilmesi ve belirlenecek kıstaslar çerçevesinde Konfederasyon ve Birlikler tarafından verilecek resmi yazı ile işlemlerin kolaylaştırılması ve hızlandırılmasının temin edilmesi yararlı olacaktır.

Sorun 2 : AB Katılım Öncesi Mali İşbirliği Programı veya diğer AB Programları kapsamında uygulanan özellikle iş ve istihdam yaratmaya yönelik girişimciliği destekleyen projelerin eğitim ve danışmanlık hizmetine katılanlar  finansman kaynağı bulamamaktadır.

Çözüm Önerisi: Bu projelerin sürdürülebilirliğinin ve katılımcıların kendi işlerini kurabilmelerinin sağlanması amacıyla yeni finansman kaynaklarının oluşturulması ve AB ülkelerinde de yaygın olan mikro finans sisteminin kurulması için girişimlerde bulunulması yararlı olacaktır.

ŞOFÖR ESNAFINA YÖNELİK SORUNLAR

Sorun 1: 2918 sayılı Kanunla T. Şoförler ve Otomobilciler Federasyonuna verilen trafik şube ve bürolarında ve motorlu taşıt sürücü kurslarında kullanılan basılı kağıtlar ile araç tescil plakalarının basım ve dağıtım yetkisi iptal edilmiştir.

Çözüm Önerisi: TŞOF’a tanınan basım ve dağıtım yetkisinden vazgeçilen ve plakaların özel kişi ve kuruluşlarca her yerde bastırılıp dağıtılmasına ortam yaratılan 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununda değişiklik öngören yasa tasarısının ilgili maddeleri iptal edilmelidir.

Sorun 2: 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ve Yönetmeliği çerçevesinde talep edilen yüksek yetki ve yeterlilik belgesi ücretleri, yüksek istiap hadleri ve sermaye beyanı uygulamaları şoför esnafına mağduriyet yaşatmaktadır.

Çözüm Önerisi: 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ve yönetmeliklerinin ilgili hükümlerinde yapılacak değişikliklerle, yetki ve yeterlilik belgesi ücretleri ödenebilir seviyelere indirilmeli, istiap hadleri düşürülmeli ve sermaye beyanı uygulamasından vazgeçilmelidir.

DİĞER SORUNLAR

Sorun 1: Bazı kamu kurum ve kuruluşlarında kendi mensuplarına hizmet etmek üzere kurulan kantin, kamp, misafirhane, kuaför gibi yerlerin halka yönelik de hizmet verilmesi haksız rekabete neden olmaktadır.

Çözüm Önerisi: Devlet ticaretten el çekmeli, bunu özel kesime bırakmalıdır. Haksız rekabetin önlenmesi açısından kamu kurum ve kuruluşlarına ait kantin, kamp, misafirhane, kuaför gibi yerlerin kendi alışanları dışındaki kişilere hizmet vermesi önlenmelidir.

Sorun 2: Kuruluş Kanunu çerçevesinde, hedef kitlesi sanayi sektörü olan KOSGEB’in hizmet ve desteklerinden sanatkarların faydalanma düzeyleri  yok denecek ölçüde sınırlı bulunmaktadır.

Çözüm Önerisi : KOSGEB, esnaf ve sanatkarlar teşkilatları ile daha sıkı bir hizmet işbirliğine gitmeli, KOSGEB’in hizmetlerinden esnaf ve sanatkarların etkin bir şekilde yararlanması sağlanmalıdır. Bu amaçla KOSGEB’in hedef kitlesi içine hizmet sektörü de dahil edilmelidir.